‘Çoğul’ için Zazacada ‘zafhûmar’; Kurmanccada ‘pirhejmar’ sözcüğü kullanılmaktadır ve ‘zafhûmar’ sözcüğü kısaca ‘(zh); ‘pirhejmar’ sözcüğü kısaca (ph) ile ifade edilmektedir.
Zazacada birinci formdaki tekil isimler ‘(y)î‘ çoğul ekini alarak çoğul olurlar.
Kurmanccada ise birinci formdaki tekil isimlerin çoğul formu yine ismin kendisidir (ek almazlar). Örneğin ‘çente’ sözcüğünün çoğul formu Zazacada ‘çenteyî’ iken Kurmanccada yine ‘çente’ dir.
Günlük konuşmalarda bazı sözcüklerin çoğul formuna rastlanmaz. Örneğin; awe/av (su), gonî/xwîn (kan), nan/nan (yemek anlamındaa), qut/qut (kuş yemi), riz/riz (pirinç), sole/xwê (tuz), şit/şîr (süt), werd/xwarin (yemek)
Zazaca için aşağıdaki örnekler üzerinden devam edelim.
Hem eril hem de dişil formu olan sözcüklerden dişil formun çoğulu yapılırken sözcüğün sonunda bulunan ve dişillik belirten ‘e’ düşer.
wendekar (erkek öğrenci) > wendekarî (öğrenciler)
wendekare (kız öğrenci) > wendekarî (öğrenciler)
embaz (erkek arkadaş) > embazî (arkadaşlar)
embaze (kız arkadaş) > embazî (arkadaşlar)
Dişil sözcükler çoğul forma getirilirken sözcüğün sonundaki dişillik belirten ‘e’ düşer.
cile (elbise) > cilî (elbiseler)
dare (ağaç) > darî (ağaçlar)
gule (gül) > gulî (güller)
saete (saat) > saetî (saatler)
saye (elma) > sayî (elmalar)
İster dişil ister eril olsun sözcüğün kendisine ait olan ‘e’ ile biten sözcüklerde sözcüğün sonundaki ‘e’ kalmaya devam eder.
çente (çanta) (n) > çenteyî (çantalar)
keye (ev) (n) > keyeyî (evler)
name (isim) (n) > nameyî (isimler)
unîversîte (üniversite) (m) > unîversîteyî (üniversiteler)
avîze (avize) (m) > avîzeyî (avizeler)
Zazacada bazı isimler tekil formda değil çoğul formda bulunurlar:
bıyık: zimbêlî
gözlük: çavikî, hayneyî, verçimikî
hedik: danî, hebikî, hedikî
pantolon: pantolî, şapikî, şayaxî
şalvar: şelwarî, şalî
şort: qolikî, şortî
un: ardî
üst baş: çekî, cilî, çinayî, kincî, lîbasî, potî
Örnekler:
Çenteyî vay ê. / Çente biha ne. (Çantalar pahalıdır.)
Embaz şino. / Heval diçe. [Arkadaş gidiyor.]
Embazî şinê. / Heval diçin. [Arkadaşlar gidiyorlar.]
Bir Cevap Yazın