İsimlerin Cümle İçinde Farklı Formlarda Bulunması

Zazaca ve Kurmanccada isimler cümlede aldıkları göreve göre iki formda bulunabilirler.

Birinci form (yalın/sade/doğrudan form); ismin sözlükte karşılaştığımız hiçbir ek almamış formudur.

İkinci form (bükünlü/eğik/dolaylı form); ise sözcüğün cümle içinde değiştiği formdur.

Tekil isimlerin ikinci formu

Hem Zazacada hem de Kurmanccada eril isimlerin ikinci formu için isme ‘(y)î‘ getirilir.

Çente zaf vay o. / Çente pir biha ye. (Çanta çok pahalı.)
Ez çenteyî bena zere. / Ez çenteyî dibim hundir. (Çantayı içeri götürüyorum.)

Çakêt zaf derg o. / Çakêt pir dirêj e. (Ceket çok uzun.)
Ez çakêtî dana xo ra. / Ez çakêtî li xwe dikim. (Ceketi giyiyorum.)

Azad kitabî waneno. / Azad pirtûkê dixwîne. (Azad kitabı okuyor.)
Azadî kitab wend. / Azadî pirtûk xwend. (Azad kitabı okudu.)

Laj qisey keno. / Lawik qise dike. (Çocuk konuşuyor.)
Lajî qisey kerd. / Lawikî qise kir. (Çocuk konuştu.)
Ez lajî bena wendegeh. / Ez lawikî dibim dibistanê. (Çocuğu okula götürüyorum.)

Dîk qutê xo weno. / Dîk qutê xwe dixwe. (Horoz yemini yiyor.)
Dîkî qutê xo werd. / Dîkî qutê xwe xwar. (Horoz yemini yedi.)
Ez dîkî bena dewe. / Ez dîkî dibim gundî. (Horozu köye götürüyorum.)

Zazacada dişil isimlerin ikinci formu ismin kendisidir. Kurmanccada dişil isimlerin ikinci formu için isme ‘(y)ê‘ getirilir.

Masa zaf berz a. / Mase pir bilind e. (Masa fazla yüksektir.)
Ez masa bena zere. / Ez maseyê dibim hundir. (Masayı içeri götürüyorum.)

Şewqa zaf teng a. / Şewqe pir teng e. (Şapka çok dardır.)
Ez şewqa nana xo ser. / Ez şewqeyê didim serê xwe. (Şapkayı giyiyorum.)

Helîne kitabî wanena. / Helîne pirtûkê dixwîne. (Helîn kitabı okuyor.)
Helîne kitab wend. / Helînê pirtûk xwend. (Helîn kitabı okudu.)

Kêna qisey kena. / Keç qise dike. (Çocuk konuşuyor.)
Kêna qisey kerd. / Keçê qise kir. (Çocuk konuştu.)

Kerge qutê xo wena. / Mirîşk qutê xwe dixwe. (Tavuk yemini yiyor.)
Kerge qutê xo werd. / Mirîşkê qutê xwe xwar. (Tavuk yemini yedi.)
Ez kerge bena dewe. / Ez mirîşkê dibim gundî. (Tavuğu köye götürüyorum.)

Çoğul isimlerin ikinci formu

Hem Zazacada hem de Kurmanccada çoğul isimlerin ikinci formu için isme ‘(y)an‘ getirilir.

Not: Zazacada dişil sözcükler çoğul forma getirilirken sözcüğün sonundaki dişillik belirten ‘e’ düşer:

cile (elbise) > cilan (elbiseler)
dare (ağaç) > daran (ağaçlar)
gule (gül) > gulan (güller)
saete (saat) [m] > saetan (saatler)
saye (elma) > sayan (elmalar)

Örnek cümleler:

Çenteyî zaf vay ê. / Çente pir biha ne. (Çantalar çok pahalıdır.)
Ez çenteyan bena zere. / Ez çenteyan dibim hundir. (Çantaları içeri götürüyorum.)

Çakêtî zaf derg ê. / Çakêt pir dirêj in. (Ceketler çok uzundur.)
Ez çakêtan yew bi yew dana xo ra. / Ez çakêtan yek bi yek li xwe dikim. (Ceketleri bir bir giyiyorum.)

Masayî zaf berz ê. / Mase pir bilind in. (Masalar fazla yüksektir.)
Ez masayan bena zere. / Ez maseyan dibim hundir. (Masaları içeri götürüyorum.)

Şewqayî zaf teng ê. / Şewqe pir teng in. (Şapkalar çok dardır.)
Ez şewqayan yew bi yew nana xo ser. / Ez şewqeyan yek bi yek didim serê xwe. (Şapkaları bir bir giyiyorum.)

Azadî kitabî wendî. / Azadî pirtûk xwendin. (Azad kitapları okudu.)
Azad kitaban waneno. / Azad pirtûkan dixwîne. (Azad kitapları okuyor.)

Helîne kitabî wendî. / Helînê pirtûk xwendin. (Helîn kitapları okudu.)
Helîne kitaban wanena. / Helîne pirtûkan dixwîne. (Helîn kitapları okuyor.)

Lajî qisey kenê. / Lawik qise dikin. (Çocuklar konuşuyor.)
Lajan qisey kerd. / Lawikan qise kir. (Çocuklar konuştu.)

Ez lajan bena wendegeh. / Ez lawikan dibim dibistanê. (Çocukları okula götürüyorum.)

Kênayî qisey kenê. / Keç qise dikin. (Çocuklar konuşuyor.)
Kênayan qisey kerd. / Keçan qise kir. (Çocuklar konuştu.)

Dîkî qutê xo wenê. / Dîk qutê xwe dixwin. (Horozlar yemlerini yiyor.)
Dîkan qutê xo werd. / Dîkan qutê xwe xwar. (Horozlar yemlerini yedi.)
Ez dîkan bena dewe. / Ez dîkan dibim gundî. (Horozları köye götürüyorum.)

Kergî qutê xo wenê. / Mirîşk qutê xwe dixwin. (Tavuklar yemlerini yiyor.)
Kergan qutê xo werd. / Mirîşkan qutê xwe xwar. (Tavuklar yemlerini yedi.)
Ez kergan bena dewe. / Ez mirîşkan dibim gundî. (Tavukları köye götürüyorum.)

Embaz şino. / Heval diçe. [Arkadaş gidiyor.]
Embazî şinê. / Heval diçin. [Arkadaşlar gidiyorlar.]
Embazan çenteyî ardî. / Hevalan çente anîn. [Arkadaşlar çantaları getirdiler.]

Ti pereyanê mi xerc mekere! / Tu pereyên min xerc meke!
Pereyan bide mi! / Pereyan bide min!(Paraları bana ver!)