Emir Kipi

Doğrudan Emir

Zazacada

İkinci tekil kişi için fiilin üçüncü halinin önüne ‘bi‘ sonuna ‘e’ getirilir. İkinci çoğul kişi için fiilin sonuna ‘în’ getirilir. Olumsuz hal için fiilin önüne ‘me‘ getirilir.

Ti bikere! (Yap!)Şima bikerîn! (Yapın!)
Ti mekere! (Yapma!)Şima mekerîn! (Yapmayın!)
Ti bide! (Ver!)Şima bidîn! (Verin!)
Ti mede! (Verme!)Şima medîn! (Vermeyin!)
Ti biwaze! (İste!)Şima biwazîn! (İsteyin!)
Ti mewaze! (İsteme!)Şima mewazîn! (İstemeyin!)
Ti bigîre! (Al!)Şima bigîrîn! (Alın!)
Ti megîre! (Alma!)Şima megîrîn! (Almayın!)
Ti akere! (Aç!)Şima akerîn! (Açın!)
Ti amekere! (Açma!)Şima amekerîn! (Açmayın!)

Kurmanccada

İkinci tekil kişi için fiilin üçüncü halinin önüne ‘bi‘ sonuna ‘e’ getirilir. İkinci çoğul kişi için fiilin sonuna ‘in‘ getirilir. Olumsuz hal için fiilin önün ‘me‘ getirilir.

Tu bike! (Yap!)Hûn bikin! (Yapın!)
Tu meke! (Yapma!)Hûn mekin! (Yapmayın!)
Tu bide! (Ver!)Hûn bidin! (Verin!)
Tu mede! (Verme!)Hûn medin! (Vermeyin!)
Tu bixwaze! (İste!)Hûn bixwazin! (İsteyin!)
Tu mexwaze! (İsteme!)Hûn mexwazin! (İstemeyin!)
Tu bigire! (Al!)Hûn bigirin! (Alın!)
Tu megire! (Alma!)Hûn megirin! (Almayın!)
Tu veke! (Aç!)Hûn vekin! (Açın!)
Tu vemeke! (Açma!)Hûn vemekin! (Açmayın!)

Dolaylı Emir

Zazacada

Üçüncü tekil kişi ve üçüncü çoğul kişi için cümlenin başına ‘wa‘ partikeli getirilerek dolaylı emir cümlesi kurulabilir.

Üçüncü eril tekil kişi için fiilin üçüncü halinin sonuna ‘o’ getirilirken dişil tekil kişi için fiilin sonuna ‘a‘ getirilir.
Üçüncü çoğul kişi için fiilin üçüncü halinin sonuna ‘în‘ getirilir.
Olumsuz hal için fiilin önüne ‘‘ getirilir.

Wa o bikero! – Wa ê bikerîn! (Yapsın! – Yapsınlar!)
Wa o kero! – Wa ê kerîn! (Yapmasın! – Yapmasınlar!)

Wa a bikera! – Wa ê bikerîn! (Yapsın! – Yapsınlar!)
Wa a kera! – Wa ê kerîn! (Yapmasın! – Yapmasınlar!)

Wa o bido! – Wa ê bidîn! (Versin! – Versinler!)
Wa o do! – Wa ê dîn! (Vermesin! – Vermesinler!)

Wa o biwazo! – Wa ê biwazîn! (İstesin! – İstesinler!)
Wa o wazo! – Wa ê wazîn! (İstemesin! – İstemesinler!)

Wa o bigîro! – Wa ê bigîrîn! (Alsın! – Alsınlar!)
Wa o gîro! – Wa ê gîrîn! (Almasın! – Almasınlar!)

Wa o akero! – Wa ê akerîn! (Açsın! – Açsınlar!)
Wa o akero! – Wa ê akerîn! (Açmasın! – Açmasınlar!)

 

Kurmanccada

Hem üçüncü tekil kişi ve üçüncü çoğul kişi için cümlenin başına ‘bila‘ partikelleri getirilerek dolaylı emir cümlesi kurulabilir.

Üçüncü tekil kişi için fiilin üçüncü halinin sonuna ‘e‘ getirilir.
Üçüncü çoğul kişi için fiilin üçüncü halinin sonuna ‘in‘ getirilir.
Olumsuz hal için fiilin önüne ‘ne‘ getirilir.

Bila ew bike! – Bila ew bikin! (Yapsın! – Yapsınlar!)
Bila ew neke! – Bila ew nekin! (Yapmasın! – Yapmasınlar!)

Bila ew bide! – Bila ew bidin! (Versin! – Versinler!)
Bila ew nede!  – Bila ew nedin! (Vermesin! – Vermesinler!)

Bila ew bixwaze! – Bila ew bixwazin! (İstesin! – İstesinler!)
Bila ew nexwaze! – Bila ew nexwazin! (İstemesin! – İstemesinler!)

Bila ew bigire! – Bila ew bigirin! (Alsın! – Alsınlar!)
Bila ew negire! – Bila ew negirin! (Almasın! – Almasınlar!)

Bila ew veke! – Bila ew vekin! (Açsın! – Açsınlar!)
Bila ew veneke! – Bila ew venekin! (Açmasın! – Açmasınlar!)

Not:
Dolaysız emir: Wa o nê gureyî kero! – Wa o nê gureyî mekero!
(Hadi yapsın, de yapsın, de hadi yapsın.)

Yorumlar

Yorum bırakın